بسمه تعالی
1397/08/17 محمد سمیع رجبی
تدریس اثر بخش و ویژگی های آن
برای شناخت تدریس اثر بخش و ویژگی های آن ابتدا باید چند تعریف کلی را
بشناسیم.
یادگیری :
یادگیری در واقع عبارت است از انجام عملکرد های ویژه و مورد نظر بر اساس
کسب دانش و مهارت های عقلی و سازمان یافتن ارزش های خاص در یادگیرنده
به صورتی که بتواند از طریق یاد گیری چگونه یاد گرفتن و توانا شدن در تصمیم
گیری و حل مسئله در موقعیت های طبیعی زندگی فردی و اجتماعی و حرفه ای
نسبت به حل مسائل به طور درست و منطقی اقدام نماید .
تدریس :
تدریس عبارت است از مجموعه اقدامات هدف دار و متعاملی که توسط معلم
طراحی ، اجرا و ارزیابی میشود . در واقع تدریس مجموعه مهارت هایی را شامل
میشود که قبل ، ضمن و پس از اجرای فرایند تدریس صورت میگیرد و امکان
آموزش را فراهم میکند .
تدریس اثر بخش :
مجموعه فعالیت های معلم است که باعث دستیابی به اهداف آموزشی و در نحایت
یادگیری بهتر فرد یادگیرنده میشود .
یادگیری محصول تدریس اثر بخش است و باید خود را به صورت پیشرفت
تحصیلی نمایان سازد بنابراین توجه به عوامل اثر بخش که همان رفتار معلم است
و یادگیری میتواند منجر به ارتقاء کیفیت آموزش گردد .
برای اثر بخشی بیشتر فرایند تدریس نیاز به تغییر در آموزش دهنده و محیط
آموزش است .
اصلی ترین رکن آموزش و تدرس اثر بخش فردی است که اموزش از طریق او
انجام میشود که معمولا بر عهده معلم است در نتیجه معلم از اصلی ترین رکن های
یادگیری است .
نتیجه موفقیت معلم در اصلاح و بهبود یادگیری دانش آموزان همگام با عمل
تدریس مستم ارتقاء و رشد علمی خود معلم و توجه به خصوصیات و نیاز های
آموزشی حرفه ای دانش آموزان است .
معلمان باید همواره تلاش کنند تا روش های تدریس خود را با نیاز ها و امکانات
فردی فراگیرندگان هماهنگ کند و در جهت رفع نارسایی های روش تدریس خود
بکوشد .
معمولا معلمانی که تدریس آنها اثر بخش است دارای سه شاخص کلی هستند که
هر کدام موضوعاتی را در بر میگیرند :
.1 ویژگی های حرفه ای :
یک فعالیت حرفه ای نیاز به ابزار های حرفه ای دارد که چند نمونه از آنها را
بیان میکنیم .
الف ( تسلط بر موضوع :
تا زمانی که موضوعی را خودمان درست یاد نگرفته ایم نمیتوانیم آنرا به
دیگران آموزش داده و به درستی انتقال دهیم .
ب ( تدریس به زبان ساده :
فطرت انسان به گونه ای است که میل به یادگیری موضوعاتی دارد که برایش
ساده تر هستند و همین ویژگی انسان میتواند مورد استفاده قرار گیرد . بسیاری از
معلمان این توانایی را دارند که موضوعات را ساده تر از آنچه که هستند به دانش
آموزان یاد دهند ، باید توجه داشت که ساده گفتن با کم گفتن موضوع تفاوت دارد .
ج ( تدریس مطابق با معلومات دانش آموز :
معمولا فرایند یادگیری نیازمند یک سری پیش نیاز است مثلا نمیشود به دانش
آموزی که هنوز جمع و تفریق را نخوانده درباره انتگرال آموزش داد .
2.ویژگی های شخصی :
الف ( داشتن اعتماد به نفس در تدریس
ب ( علاقه مندی به تدریس :
علاقه به هر کاری باعث نتیجه دادن ان کار میشود که تدریس و آموزش از آن مستثنی
نیست،علاقه مند بودن به تدریس باعث ایجاد نیروی محرکه ای میشود که فرد را به
استفاده از ابزار های نوین برای اثر بخش تر کردن تدریس ترقیب میکند .
ج( داشتن بیان شیوا در تدریس:
بعضا شاهد هستیم که افرادی حتی در گفتن ساده ترین جملات هم دچار مشکل هستند.
این افراد به سختی میتوانند به کسی آموزش دهند در نتیجه معلمی که مسئولیت آموزش
به چندین دانش آموز به عهده ی اوست باید بتواند مفاهیم را هر چه بهتر انتقال دهد .
3.تحریک یادگیری و یادگیری مستقل :
الف( ذکر مثال به منظور فهم آسان موضوع درس
ب( اشاره به مواردی از موضوع درس که کسب مهارت در آن برای آینده
حرفه ای دانش آموز یا دانشجو ضروری است .
ج(ایجاد ارتباط میان موضوع درس با محیط کار و وظایف آینده
البته معلمانی که دارای تدریس اثر بخش هستند دارای چند ویژگی میباشند :
الف ( توالی منطقی و نظام دار در تدریس
ب ( سازمان دهی مناسب در زمان تدریس
ج( توانایی ایجاد فضای مطلوب برای یادگیری
د ( تحریک دانش آموزان برای یادگیری
ه ( بازخورد کافی به دانشجو
اچسون و گال معتقند که معلم موثر کسی است که هر یک از وظایف تدریس
را در سطحی رضایت بخش انجام دهد این وظایف عبارتند از
1. فراهم ساختن اموزش برای دانش و مهارت های تحصیلی
2. فراهم ساختن جو آموزشی برای ایجاد نگرش مثبت به محیط آموزشی و
نسبت به خود در فراگیران
3. تطبیق دادن آموزش با تفاوت های فردی و خانوادگی
4. فعال کردن فراگیران در جریان تدریس یادگیری -
5. اخذ تصمیمات و طرح های درست
6. اجرای تغییر مطلوب در طرح و برنامه درسی
با تمام نکات مطرح شده اما اصلی ترین رکن اثر بخشی تدرس تعامل
سازنده دانش اموز با معلم یا استاد است که باعث به بار نشستن اموزش
میشود از عوامل این تعامل میتوان به رفتار ارام و مودبانه معلم با دانش
آموزان اشاره کرد .
منابع :
- / 12 21/ 1. مجله ی دانشگاه علوم پزشکی شهر کرد / دوره ی سوم ، شماره 2
تابستان 1331 / دکتر شایسته صالحی
2 . مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان / دوره بیست و یکم /
- 33 113 / فروردین و اردیبهشت 1335
3 . مجله ی علمی پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی ، سال دوازدهم ،
بهار 33 / نویسندگان : ناصر مظفری ،محمد علی محمدی ، بهروز دادخواه
درباره این سایت