بسمه تعالی
97/10/ محمد سمیع رجبی
شیوه های مدیریت در کلاس
مدیریت کلاس درس از جمله اقدامات مهمی است که یک معلم یا آموزگار باید به خوبی
به آن تسلط داشته باشد .
مدیریت درست کلاس فقط ساکت نگه داشتن و ایجاد فضای خفقان در کلاس نیست
مدیریت کلاس راهکار های مختلفی دارد که در این مقاله میخواهیم چند راهکار
اساسی و مهم را که در مدیریت صحیح کلاس درسی لازم است بیان کنیم ولی قبل از
آن لازم است تا بدانیم تعریف دقیق مدیریت چیست ؟
از مدیریت تعاریف گوناگونی مطرح میشود ، اما یکی از تعاریف قابل قبول مدریت در
امر رفتار کلاسی این تعریف است :
مدیریت یعنی انجام دادن کار ها به وسیله ی دیگران ، در این تعریف رفتار آمرانه
معلم و همچنین خود محوری وی مورد انتقاد قرار میگیرد . بر اساس این تعریف معلم
باید یک راهنمای خوب باشد ، ولی کار ها توسط خود دانش آموز انجام شود و در امر
یادگیری فعال باشند .
مدیریت کلاس امری نیست که بتوان آن را با انجام چند کار مشخص انجام داد و
مدریت درست را در کلاس بر قرار کرد بلکه یک امر بلند مدت و شامل تمام ابعاد
رفتار و اقدامات فردی است ، که قرار است کلاس را مدیریت کند .
از این اقدامات میتوان به تثبیت و مشخص کردن جایگاه افراد در کلاس اشاره کرد .
معلم باید در اولین حضور خود در کلاس قوانینی را مشخص کند تا جایگاه و اختیارات
معلم و دانش آموز تا حدودی مشخص شود ، این قوانین میتواند تا مقدار زیادی شخصی
و خصوصی سازی شود و هر فردی میتواند با توجه به اهدافی که دارد این قوانین را
مشخص کند .
بعد از مشخص کردن قوانین و معلوم شدن جایگاه افراد باید در اجرای قوانین هم به
طور کامل جدی و مصمم بود ، البته باید توجه داشت که نباید جدیت معلم موجب
آزردگی دانش آموزان شود چون این امر میتواند موجب به وجود آمدن اثرات بدی روی
دانش آموزان بشود و همچنین باعث شود که دانش آموزان دچار شرطی شدن شوند و
فقط هنگام حضور معلم در کلاس قوانین را رعایت کنند و یا به عبارتی ساکت باشند
اما هنگامی که معلم در کلاس حضور ندارد رفتار های ناشایستی از خود بروز دهند .
تدریس درست از دیگر روش هایی است که باعث میشود معلم بهتر بتواند کلاس را
مدیریت کند .
تدریسی که بتواند دانش آموزان را به توجه به درس علاقه مند کند میتواند به معلم
کمک کند تا کلاس را به درستی مدیریت کند .
از راه هایی که درس را برای دانش آموزان جذاب میکند میتوان به استفاده از پتانسیل
های خود دانش آموزان و شرکت دادن آن ها در بحث ها یا به عبارتی استفاده از
یادگیری فعال اشاره کرد .
از مواقعی که بعضی از معلم ها توانایی مدیریت کلاس درس را از دست میدهند وقت
هاییست که بعضی از دانش آموزان رفتار های ناهنجاری از خود بروز میدهند ) که
امری طبیعی است ( و معلم نمیداند که به چه روشی به این رفتار آن ها پاسخ بدهد .
در مواجهه با چنین دانش آموزانی اول باید خونسردی خود را حفظ کنیم ، حفظ
خونسردی و عدم واکنش سریع به این دلیل است که اگر دانش آموز متوجه ضعف معلم
نسبت به موضوعی بشود ، هر وقت که قصد اذیت و آزار معلم را داشته باشد از همان
روش استفاده میکند ، این نوع رفتار در مقاطع بالا تر بیشتر به چشم میخورد .
گاهی معلم باید نسبت به رفتار های دانش آموزان واکنشی نشان ندهد حتی اگر رفتار
نا شایست باشد مخصوصا کودکانی که در دوره ی حساس بلوغ هستند ممکن است
گاهی رفتار هایی از خود بروز دهند که نباید با آنها به روش نادرست تذکر داد بلکه
میتوان با عدم توجه و حرف نزدن به آنها رفتار زشتشان را گوشزد کنیم و یا با
عطوفت و مهربانی آنها را اگاه کنیم .
دانش آموزان به استراحت نیاز دارند :
معلم در طول کلاس خود باید زمانی را برای استراحت دانش آموزان اختصاص دهد
تا هم عملکرد دانش آموزان بهتر شود و هم خود معلم نیز بتواند برای ادامه ی کلاس
برنامه ریزی کوتاه مدتی انجام دهد .
اگر معلم چند دقیقه به دانش آموزان استراحت بدهد از بسیاری از شلوغی ها جلوگیری
کرده است و مدریت کلاس نیز راحت تر میشود .
نتیجه گیری :
مدیریت کلاس روش های گوناگونی دارد ، گاهی میتوان با خشم و برقرای فضایی
بسته و گرفته کلاس را مدیریت کرد ، و گاهی میتوان با سپردن کار به دانش آموزان
کلاس را در جهت دلخواه پیش برد اما طبق گفته ها و تجربیات معلمان کهنه کار اگر با
دانش آموزان از در دوستی و مهربانی وارد شویم بهترین نتیجه را خواهیم گرفت .
همچنین باید در نظر داشته باشیم که دانش آموزانمان را طوری اموزش دهیم که نه تنها
در کلاس بلکه در طول زندگی عادیشان درست رفتار کنند .
به قول معروف :
درس معلم ار بود زمزمه ی محبتی        جمله به مکتب آورد طفل گریز پای را
منابع :
www.hawzah.net .1
2. اکبری ، محمود مهارت های کلاس داری ص 74
www.amoozesh1.com

بسمه تعالی
1397/08/17 محمد سمیع رجبی
تدریس اثر بخش و ویژگی های آن
برای شناخت تدریس اثر بخش و ویژگی های آن ابتدا باید چند تعریف کلی را
بشناسیم.
یادگیری :
یادگیری در واقع عبارت است از انجام عملکرد های ویژه و مورد نظر بر اساس
کسب دانش و مهارت های عقلی و سازمان یافتن ارزش های خاص در یادگیرنده
به صورتی که بتواند از طریق یاد گیری چگونه یاد گرفتن و توانا شدن در تصمیم
گیری و حل مسئله در موقعیت های طبیعی زندگی فردی و اجتماعی و حرفه ای
نسبت به حل مسائل به طور درست و منطقی اقدام نماید .
تدریس :
تدریس عبارت است از مجموعه اقدامات هدف دار و متعاملی که توسط معلم
طراحی ، اجرا و ارزیابی میشود . در واقع تدریس مجموعه مهارت هایی را شامل
میشود که قبل ، ضمن و پس از اجرای فرایند تدریس صورت میگیرد و امکان
آموزش را فراهم میکند .
تدریس اثر بخش :
مجموعه فعالیت های معلم است که باعث دستیابی به اهداف آموزشی و در نحایت
یادگیری بهتر فرد یادگیرنده میشود .
یادگیری محصول تدریس اثر بخش است و باید خود را به صورت پیشرفت
تحصیلی نمایان سازد بنابراین توجه به عوامل اثر بخش که همان رفتار معلم است
و یادگیری میتواند منجر به ارتقاء کیفیت آموزش گردد .
برای اثر بخشی بیشتر فرایند تدریس نیاز به تغییر در آموزش دهنده و محیط
آموزش است .
اصلی ترین رکن آموزش و تدرس اثر بخش فردی است که اموزش از طریق او
انجام میشود که معمولا بر عهده معلم است در نتیجه معلم از اصلی ترین رکن های
یادگیری است .
نتیجه موفقیت معلم در اصلاح و بهبود یادگیری دانش آموزان همگام با عمل
تدریس مستم ارتقاء و رشد علمی خود معلم و توجه به خصوصیات و نیاز های
آموزشی حرفه ای دانش آموزان است .
معلمان باید همواره تلاش کنند تا روش های تدریس خود را با نیاز ها و امکانات
فردی فراگیرندگان هماهنگ کند و در جهت رفع نارسایی های روش تدریس خود
بکوشد .
معمولا معلمانی که تدریس آنها اثر بخش است دارای سه شاخص کلی هستند که
هر کدام موضوعاتی را در بر میگیرند :
.1 ویژگی های حرفه ای :
یک فعالیت حرفه ای نیاز به ابزار های حرفه ای دارد که چند نمونه از آنها را
بیان میکنیم .
الف ( تسلط بر موضوع :
تا زمانی که موضوعی را خودمان درست یاد نگرفته ایم نمیتوانیم آنرا به
دیگران آموزش داده و به درستی انتقال دهیم .
ب ( تدریس به زبان ساده :
فطرت انسان به گونه ای است که میل به یادگیری موضوعاتی دارد که برایش
ساده تر هستند و همین ویژگی انسان میتواند مورد استفاده قرار گیرد . بسیاری از
معلمان این توانایی را دارند که موضوعات را ساده تر از آنچه که هستند به دانش
آموزان یاد دهند ، باید توجه داشت که ساده گفتن با کم گفتن موضوع تفاوت دارد .
ج ( تدریس مطابق با معلومات دانش آموز :
معمولا فرایند یادگیری نیازمند یک سری پیش نیاز است مثلا نمیشود به دانش
آموزی که هنوز جمع و تفریق را نخوانده درباره انتگرال آموزش داد .
2.ویژگی های شخصی :
الف ( داشتن اعتماد به نفس در تدریس
ب ( علاقه مندی به تدریس :
علاقه به هر کاری باعث نتیجه دادن ان کار میشود که تدریس و آموزش از آن مستثنی
نیست،علاقه مند بودن به تدریس باعث ایجاد نیروی محرکه ای میشود که فرد را به
استفاده از ابزار های نوین برای اثر بخش تر کردن تدریس ترقیب میکند .
ج( داشتن بیان شیوا در تدریس:
بعضا شاهد هستیم که افرادی حتی در گفتن ساده ترین جملات هم دچار مشکل هستند.
این افراد به سختی میتوانند به کسی آموزش دهند در نتیجه معلمی که مسئولیت آموزش
به چندین دانش آموز به عهده ی اوست باید بتواند مفاهیم را هر چه بهتر انتقال دهد .
3.تحریک یادگیری و یادگیری مستقل :
الف( ذکر مثال به منظور فهم آسان موضوع درس
ب( اشاره به مواردی از موضوع درس که کسب مهارت در آن برای آینده
حرفه ای دانش آموز یا دانشجو ضروری است .
ج(ایجاد ارتباط میان موضوع درس با محیط کار و وظایف آینده
البته معلمانی که دارای تدریس اثر بخش هستند دارای چند ویژگی میباشند :
الف ( توالی منطقی و نظام دار در تدریس
ب ( سازمان دهی مناسب در زمان تدریس
ج( توانایی ایجاد فضای مطلوب برای یادگیری
د ( تحریک دانش آموزان برای یادگیری
ه ( بازخورد کافی به دانشجو
اچسون و گال معتقند که معلم موثر کسی است که هر یک از وظایف تدریس
را در سطحی رضایت بخش انجام دهد این وظایف عبارتند از
1. فراهم ساختن اموزش برای دانش و مهارت های تحصیلی
2. فراهم ساختن جو آموزشی برای ایجاد نگرش مثبت به محیط آموزشی و
نسبت به خود در فراگیران
3. تطبیق دادن آموزش با تفاوت های فردی و خانوادگی
4. فعال کردن فراگیران در جریان تدریس یادگیری -
5. اخذ تصمیمات و طرح های درست
6. اجرای تغییر مطلوب در طرح و برنامه درسی
با تمام نکات مطرح شده اما اصلی ترین رکن اثر بخشی تدرس تعامل
سازنده دانش اموز با معلم یا استاد است که باعث به بار نشستن اموزش
میشود از عوامل این تعامل میتوان به رفتار ارام و مودبانه معلم با دانش
آموزان اشاره کرد .
منابع :
- / 12 21/ 1. مجله ی دانشگاه علوم پزشکی شهر کرد / دوره ی سوم ، شماره 2
تابستان 1331 / دکتر شایسته صالحی
2 . مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان / دوره بیست و یکم /
- 33 113 / فروردین و اردیبهشت 1335
3 . مجله ی علمی پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی ، سال دوازدهم ،
بهار 33 / نویسندگان : ناصر مظفری ،محمد علی محمدی ، بهروز دادخواه

بسمه تعالی
1397/10/13 محمد سمیع رجبی
تاثیر تفاوت های فردی در تدریس معلم
یکی از واقعیت های مهم جهان هستی وجود تفاوت در پدیده های عالم است ، نه
تنها جانداران و گیاهان بلکه انسان ها نیز با هم متفاوتند . دانش آموزان نیز از
لحاظ جسمی ، روحی و خانوادگی دارای تفاوت هایی هستند که از آن ها به -
عنوان تفاوت های فردی یاد میشود .
تفاوت های فردی یکی از عواملی است که سبب ایجاد موقعیت ها ی آموزشی در
کلاس میشود ؛ حال این سوالها پیش می آید که :
آیا تفاوت های فردی میتواند سبب طراحی موقعیت های آموزشی کامل تر در
کلاس بشود ؟
آیا تفاوت های فردی میتواند باعث بهبود عملکرد بشود ؟
در ابتدا باید بدانیم که معلم یا یاد دهنده باید به تفاوت های دانش آموزان خود
آگاهی داشته باشد تا بتواند متناسب با نیاز های آنها تدریس خود را پیش ببرد از
این رو معلم میتواند با شناخت کامل بر دانش آموزان خود ، در تدریس خود
انعطاف پذیر شود و به این ترتیب اثر بهتری بر دانش آموزان خود بگذارد .
معلم همچنین در راستای شناخت تفاوت های فردی افراد ، میتواند ا این تفاوت ها
در جهت پیشرفت و ترقی خود دانش آموزان استفاده کند .
از آنجا که تفاوت های فردی منجر به شکل گیری سلایق و علایق گوناگونی
میشود و هر کس میتواند به استعداد و علایق خودش پی ببرد ، اما در محیطی -
مانند کلاس در این وظیفه ی معلم است که دانش آموز خود را بشناسد و از استعداد
ها و علایق او در جریان تدریس غافل نشود .
منظور از تفاوت های بین فردی چیست ؟
بنا به تعریف آژانس آموزش و توسعه ی مدارس تفاوت فردی فردایندی است که
تفاوت های بین فراگیران طوری تطبیق داده شود که همه ی دانش آموزان یک
گروه از بهترین فرصت یادگیری ممکن برخوردار شود .
تفاوت های دانش آموزان سه جنبه ی مهم و کلیدی دارد :
1 .آمادگی برای یادگیری
2. نیاز های یادگیری
3.علاقه
آمادگی برای یادگیری :
دانش آموزان مختلف از لحلظ سطح امادگی برای یاد گیری با یکدیگر متفاوت اند
و این تفاوت باعث میشود که تدریس معلم تحت شعاع این امر قرار بگیرد .
تدریس باید به گونه ای باشد که :
اولا سطح آمادگی دانش آموزان را در ابتدای امر تدریس تا حدودی بالا بیاورد و
زمینه ی آمادگی برای ادامه ی تدریس را فراهم آورد .
دوما در روند ادامه ی تدریس باید مطالب به گونه ای به دانش آموز انتقال یابد که
همچنان انگیزه و آمادگی لازم را برای یادگیری داشته باشد .
سوما در پایان تدریس باید اقداماتی برای آماده نگه داشتن دانش آموز برای
تدریس جلسات بعد انجام شود .
نیاز های یادگیری :
در رابطه با نیاز های یادگیری میتوان برداشت های مختلفی داشت ، به این
صورت که هر دانش آموزی برای این که بازده خوبی در فرایند یادگیری داشته
باشد به شرایط و امکانات خاصی نیاز دارد و تامین این نیاز ها تا حدودی بر
عهده ی کادر آموزشی است .
از آنجا که خانواده بیشترین تعامل را با دانش آموز دارد خانواده را هم میتوان در
تامین این نیاز ها شریک دانست لذا خانواده نقش بسیار مهمی در مرتفع شدن نیاز
های یادگیری دانش آموزان دارد .
علاقه :
همانطور که علاقه به هر کاری سبب پیشرفت و ترقی در آن کار میشود اگر
دانش آموزان به یادگیری درس علاقه داشته باشند راحت تر درس را میفهمند که
این علاقه نیز میتواند ناشی از رفتار معلم یا روش تدریس وی باشد .
اگر تدریس معلم برای دانش آموز جذاب باشد میتواند اسباب یادگیری بهتر و
عمیق تر را فراهم کند .
از این سه جنبه ی مهم تفاوت میتوان دریافت که استفاده از روش های خلاقانه و
جذاب در تدریس میتواند دانش آموزان مختلف را تا حدودی به درس علاقه مند
کند .
ازراه های استفاده ی مناسب از تفاوت های فردی میتوان به انجام کار ها به
صورت گروهی اشاره کرد . با این کار دانش آموزان به تعامل با یکدیگر
پرداخته همچنین باعث میشود تا با کمک به یکدیگر از نواقص همدیگر بکاهند .
نتیجه گیری :
تفاوت های فردی قسمتی جدانشدنی از انسان است ولی میتوان از این تفاوت به
نفع خود فرد استفاده کرد . به طورکلی در فرایند تدریس استفاده از پتانسیل
دانش آموزان و همچنین علاقه مند کردن آنها به فرایند یاد دهی یادگیری میتواند –
به دانش آموزان انگیزه ای بدهد که بیشتر به تدریس معلم علاقه مند بشوند .
منابع :
1.تفاوت های فردی دانش آموزان و نقش آن در طراحی موقعیت های
آموزشی .فروغ مرادی بدرانی ، آموزگار آموزش و پرورش ناحیه دو
اهواز
www.Behprice.com 2. تفاوت های فردی در کلاس .